17 juni 2013 om 16:10 uur door Jan Taco te Gussinklo
Adherence
Compliance
Therapietrouw
De toekomst of niet? Een behandelaar die medicatie voorschrijft voor een chronische aandoening. Die vervolgens na een gesprek in de spreekkamer tot de conclusie komt dat ondersteuning/ monitoring bij deze patient beslist wenselijk is. Maatwerk (Tailoring) dus. De behandelaar schrijft daartoe een ander recept voor de apotheek: verzoek om technische ondersteuning. Zie een (hypothetisch) voorbeeld van zo’n recept… Wat heeft dat te betekenen?
Support
Hulpmiddel noch medicament
Vlees noch vis? Volgens de huidige regelgeving nog wel…Technische ondersteuning via een ‘slim pillendoosje’ in combinatie met -op indicatie- (text?)messaging houdt de patient ‘bij de les’. De voorgeschreven geneesmiddelen mogen immers niet vergeten worden! De behandelaar kan dat ook volgen (internet) en bij de eerstvolgende controle ter sprake brengen (of al eerder via telefoon, mail of beeldverbinding). Het kan de zorg een boost geven. Apothekers zouden dit kunnen oppakken nu zij steeds meer op ‘uitkomsten’ afgerekend kunnen en willen worden. Achmea neemt daarin het voortouw. Patienten uit een brede categorie van aandoeningen zouden hier baat bij kunnen hebben. Dat hoeft niet beperkt te blijven tot epilepsie, diabetes, astma en copd of hartfalen…
15 juni 2013 om 6:34 uur door Jan Taco te Gussinklo
Therapietrouw
Tailored Communication
Dissertatie 14 juni 2013, Annemiek Linn, UvA,
Annemiek Linn krijgt tijdens en na de verdediging van haar proefschrift van alle kanten lof toegezwaaid. Zoals co-promotor van Weert uitlegt in haar laudatio (lofrede) is Annemiek Linn er in geslaagd zowel opzet als uitvoering van het onderzoek met succes te voltooien. Geen geringe opgave om verpleegkundigen, maar ook ziekenhuiscommissies mee te krijgen. Inmiddels staan een vijftal publicaties in gezaghebbende wetenschappelijke tijdschriften op haar naam.
Laudatio (Dr. van Weert)
Waar gaat het om?
Zoals Annemiek Linn vooraf gaande aan de verdediging van haar proefschrift aan het massaal opgekomen publiek uitlegt, is het zaak om gelijktijdig bij een interventie (hetgeen starten met medicatie is) belemmeringen uit de weg te ruimen. Die belemmeringen kunnen zeer divers zijn en ook wisselen per persoon. Bijvoorbeeld zorgen over bijwerkingen. Dat vereist dus maatwerk (tailoring) en om dat te illustreren is de omslag van het proefschrift voorzien van een pentekening die verwijst naar het werk van een coupeuse (paspop en meetlint). Het onderzoek in de kliniek betrof met name patiënten die behandeld moesten gaan worden met immuunsuppressiva vanwege IBD (inflammatoire chronische darmziekten). Verpleegkundigen kregen daartoe een communicatietraining, maar ook was er een website,werd gebruik gemaakt van vragenlijsten en -belangrijk- werd gebruik gemaakt van tekst SMS. Kortom, een multimediale aanpak.
Multimediaal
Oorzaak of gevolg
Naast enigszins te verwachten uitkomsten (patiënten tevreden over meer aandacht), zijn er ook onverwachte bevindingen. Meer betrokkenheid leidt ook tot meer bezorgdheid bij de patiënt. Een terechte vraag van professor Beentjes is vervolgens of hier oorzaak en gevolg mogelijk zijn omgedraaid? In de verdediging erkent Annemiek Linn dat een correlatie niet hetzelfde is als causaliteit. Kortom, er is nog onderzoek te doen en dat zal zij dan ook ter hand nemen.
Verdediging
Leiderschap
Hoe nu verder? Even wordt in het betoog het werk van Marcia Vervloet (NIVEL) aangehaald. Zij promoveerde zeer onlangs op een studie over ondersteuning (met slimme pillendoos) bij patiënten met diabetes type 2. Naar mijn smaak zou het een stap vooruit betekenen indien de twee kersverse doctors samen een vervolgstudie opzetten. Dat kan zijn bij diabetes type 2 of bij IBD (of allebei!). Maar ook bij epilepsie (zie mijn website). Daarbij kan textmessaging (immediate en/of delayed) in combinatie met pillendoos ondersteuning mogelijk de gewenste synergie (1+1 = 3) teweegbrengen. Indien dan ook nadrukkelijk gewerkt wordt aan meer participatie van behandelaars (zeg maar eHealth) , kan vast de ‘winst’ worden verzilverd. Er is dan een businesscase. Zorgverzekeraars zien graag een toename van adherentie van ruim 20%, die zich vertaalt in een toegenomen gezondheidswinst. Daarnaast is ook substitutie belangrijk. Bijvoorbeeld een controle afspraak die kan komen te vervallen of een spoedopname die kan worden vermeden. Door in te zetten op grootschaligheid, kunnen de kosten van de interventie verder worden teruggebracht. Nadrukkelijk stel ik dat daartoe in Nederland meer risico en leiderschap genomen dient te worden. Nederland bevindt zich op dit terrein in de kopgroep. Er zijn kansen en uitdagingen voldoende. Deze passen geheel in het beoogde innovatie klimaat. Reacties worden bijzonder op prijs gesteld!!
Alweer een sterrekundige! Onlangs maakte ik kennis met Carl Koppeschaar, de bedenker van de Grote Griepmeting. Nu is het Frans Snik die de media haalt met “Citizen Science”. Beide heren hebben ervaring met wetenschappelijk onderzoek en vooral het omgaan met databestanden. Die kennis passen zij toe op een aanpalend terrein. Op 10 juni 2013 vertelt Frans Snik hoe hij feitelijk op de keukentafel een eenvoudig device heeft ontworpen waarmee observaties kunnen worden gedaan, die gebruik maken van de eigenschappen van licht. Via een opzetstuk op de iPhone kunnen burgers meehelpen om de mate van luchtverontreiniging, meer specifiek fijnstof, te meten.
Fijnstof
Peilstations
Door heel veel burgers in te zetten en dat op een tevoren overeengekomen meetmoment, kan een totaal plaatje van de Nederlandse situatie worden weergegeven. De overeenkomst met de Grote Griepmeting is daarbij dat de inzet van burgers (bij de Grote Griep meting spreken we over participatory surveillance) mogelijk het belang van officiële meetpunten relativeert of daarop een mooie aanvulling is. In plaats van de huisartsen peilstations spreek je in dit project over 50 RIVM meetstations.
Snapshot Meetpunten
Innovatief
Tijdens een dergelijk project worden enorm veel kennis opgedaan, waarover Frans Snik met smaak vertelt. Het is de bedoeling dat de feitelijke meting een groot mediaspektakel wordt. In Cabouw wordt een zenuwcentrum gevestigd. Maar eerst moeten de weersomstandigheden meewerken (heldere lucht). Alle opzetstukjes zijn inmiddels vergeven. Kijk vooral naar deze website.
8 juni 2013 om 6:30 uur door Jan Taco te Gussinklo
Healthcare
The Future
Tromso Telemedicineconsult (Norway)
One of the keynote speakers of the mai 31th 2013 Adrenal Conference is Steinar Pederson. He gives a marvelous lecture about the future of healthcare for chronically ill people and their rare diseases. Steinar Pederson is trained as a medical doctor. In 1993 he founded a center fot telemedicine and ehealth. Now he is in his third career as a consultant. He talks also about his ‘journey’ of the last 20 years.
Steinar Pederson on the screen during the conference
A new word…
The context. 1985 a new word was emerging ‘Internet’. In 1991 the word wwww was introduced.”There is a cry for more money, more buildings, more staff . However, We are on a turning point, so Steinar Pederson tells…..
1 juni 2013 om 16:28 uur door Jan Taco te Gussinklo
Community
NVACP en BijnierNet
Doublure?
Waarom Bijniernet oprichten als er al een NVACP platform bestaat? Deze vraag uit het auditorium weet scheidend voorzitter (na 8 jaar) Johan Beun van de NVACP (‘Bijniervereniging’) goed te pareren. “Dat platform is opgericht voor en door patiënten. Daar vindt de dialoog plaats”. Hij voegt eraan toe dat hij hoopt dat we in de toekomst als patiënten zodanig betrokken raken dat we allemaal onderdeel worden van dit BijnierNet. ParkinsoNet dient daarbij als lichtend voorbeeld. De sfeer in aanmerking genomen op deze 25-jarige jubileumviering van de NVACP op 31 mei 2013 in Soestduinen komt dat wel goed.
Guus Schrijvers (dagvoorzitter) overlegt met Johan Beun
Glossy
Het programma bevat veel Highlights. Daarbij moet beslist genoemd worden de feestelijke overhandiging van een prachtige Glossy aan Anky van Grunsven. Samen met haar partner Sjef Janssen is zij ambassadeur van de NVACP. Het is mede aan haar daadkracht te danken (toedienen spuit Solucortef!) dat haar partner een Addisonse crisis tijdens de Olympische Spelen te boven komt. Deze partner (en voormalig trainer) legt daarover over een indrukwekkende getuigenis af. BijnierNet kan de educatie beter ondersteunen. De ruim 130 aanwezigen, waaronder uiteraard veel professionals uit de wereld van de Endocrinologie, luisteren ademloos toe en geven een daverend applaus. Afgemeten aan de sfeer van de bijeenkomst gaan NVACP en Bijniernet een goede toekomst tegemoet.
31 mei 2013 om 7:40 uur door Jan Taco te Gussinklo
Failures
“Dat leermoment is wezenlijk”, aldus Chris Flim
Vooral innovaties als ehealth en Domotica
De implementatie van eHealth in de gezondheidszorg verloopt met vallen en opstaan, net zoals dat gaat bij veel andere innovaties. We kunnen daarbij veel leren van ‘best practices’ maar minstens zoveel van ‘brilliant failures’. Want: van fouten kun (moet?) je leren! “Uit 10 jaar ervaring met eHealth in de gezondheidszorg vanuit o.a. KNMG, Flim PC, NVEH, Nictiz en ZonMw weet ik dat er volop brilliant failures met eHealth zijn waarvan ongelooflijk veel geleerd kan worden”, aldus Chris Flim. Daartoe dient de Brilliant (Health) Failure Award. “Natuurlijk heb ik in die 10 jaar ook zelf enkele briljante eHealth mislukkingen op mijn naam staan, maar heb mijzelf voor de Award uitgesloten van deelname”.
Supporting eHealth (mei 2012)
Overwin de schroom!
Hierbij een speciale oproep om voorbeelden van ‘brilliant eHealth failures’ in te dienen voor de Brilliant Failure Award. “Bij voldoende aanmeldingen overwegen we om een aparte variant van de prijs specifiek gericht op eHealth in het leven te roepen”, aldus Chris Flim. In feite kan men elk eHealth project indienen dat het beoogde doel niet gehaald heeft maar waarvan geleerd kan worden, ook door anderen dus. Dat leermoment is wezenlijk. Verder moet vooraf wel gedegen nagedacht zijn over doel en aanpak, dus geen project waarvan u van te voren al kon zeggen dat het niet ging lukken. We vinden het van belang dat de initiatiefnemers van een project zélf hun project aanmelden. Dus kent u een project of initiatiefnemer(s) van een brilliant eHealth failure, stuur hen dan deze oproep met de suggestie om onderstaande vragen te beantwoorden en te mailen naar redactie@briljantemislukkingen.nl
Cartoon (Ruben Gringhuis)
Vragen vooraf
Bij het inzenden, moeten de volgende vragen beantwoord worden:
• Wat was de intentie?
• Welke aanpak is gekozen om dat doel te bereiken?
• Wat was het resultaat? En hoe week dat af van wat men hoopte te bereiken?
• Welke les heeft de mislukking opgeleverd? En wat kunnen anderen ervan leren?
Stimulans
“Uit ervaring weet ik dat het lastig is om met (schijnbare) mislukkingen voor het voetlicht te treden”, aldus Chris Flim. Het is veel leuker om over successen te praten. Toch stimuleren we van harte om anderen de kans te geven om van die ervaringen te leren zodat anderen niet in dezelfde valkuilen stappen. Want iedereen maakt wel eens mislukkingen mee. Tenzij je zo briljant bent als de bekende volksfilosoof JC die ooit zei: ”Voordat ik een fout maak, maak ik die fout niet.” Dus stap over de schroom heen en meldt uw briljante leerervaring aan en genereer daarmee positieve aandacht voor eerdere ervaringen.
16 mei 2013 om 15:31 uur door Jan Taco te Gussinklo
eHealth
Zorg op afstand
Skillslab, 26 april 2013
“We zitten zelf nog in een fase van exploreren en verder ontwikkelen”, aldus Dr.Hilco Prins, docent verpleegkunde (Domein Zorg en Welzijn) op de Hogeschool Windesheim (locatie Zwolle). Dat mag dan zo zijn, het is toch heel goed dat in de opleiding al praktijkervaring wordt opgedaan met ‘zorg op afstand (eHealth)’. Vandaag betreft het tweedejaars HBOV verpleegkundigen. Verpleegkundigen zullen over enkele jaren van cruciaal belang zijn bij het welslagen van ‘zorg op afstand’.
Op deze vrijdag is er een training in het Skillslab ((zowel ‘s ochtends als ’s middags). Op de ene locatie T 2,241 zit een aantal verpleegkundigen in een bestaande practicumruimte. Op de andere locatie E2, 245 is een “huiskamer” ingericht. Ik ontmoet op locatie T2 Annemarie van Hout, docente. Er is een Techniekstudent, die ondersteuning biedt. Er wordt gebruik gemaakt van tablets. Op beide locaties zijn er drie iPads 4 en een iPad mini. De iPad mini is welbewust ingeschakeld om te kijken of een kleiner beeldscherm ook afdoende werkt. In een korte inleiding wordt de bedoeling duidelijk. Iedere leerling fungeert beurtelings (steeds een kwartier) als zorgaanbieder of patiënt. Gepeild wordt of iedereen het studiemateriaal (casus) goed heeft doorgelezen ter voorbereiding? Bij elke casus zitten vijf reflectievragen. Vanmiddag wordt gesproken over sensoren in de zorg. Er wordt voor het beeldcontact gebruik gemaakt van een applicatie die nu al bij 40 zorginstellingen in gebruik is: PAL4. Gepeild wordt of een aantal deelnemers bereid is om later in een focusgroep ‘Zorg op afstand’ plaats te nemen, uitgaande van het lectoraat ICT in de zorg.
112
Door de regen ga ik naar de andere locatie. Tweetallen schuiven achter een scherm. Er hangt een wat giechelige sfeer. Op beide locaties zitten zes vrouwen en een man. Om mij heen hoor ik zeggen “maakt u de vinger eerst schoon” . Of “ik ga nu 112 bellen”. De Hogeschool Windesheim verdient een pluim voor dit initiatief.
27 april 2013 om 16:24 uur door Jan Taco te Gussinklo
Broodje Aap verhaal
Trouw Podium
Spiegel van de tijd?
“Zorg is duur omdat dokters te lief willen zijn”, aldus de titel van een publicatie in Trouw (Podium) op 26 april 2013. De auteurs vinden dat de medische sector de hand in eigen boezem moet steken als het gaat om de groei van de kosten. Zij verwijzen daarbij niet alleen naar uitspraken, maar bespreken ook een casus (recent en ‘waar gebeurd’ aldus de auteurs). Kort gezegd zou het erop neerkomen dat een patiënte bedongen zou hebben halfjaarlijks scans (?) te laten vervaardigd in het kader van follow-up na (2x) kankerchirurgie (mamma-amputaties). Toen ik dit verhaal begon te lezen meende ik oprecht dat het ging om een casus die onlangs door de Amerikaanse interniste Charon is ingebracht tijdens de Narrative Care Conferentie. Alleen daar eindigt dat verhaal anders. Namelijk de interniste erkent tegenover de dodelijk ongeruste patiënte, dat zekerheid niet te geven is en dat we allemaal sterfelijk zijn. De slotsom is dat patiënte hiermee vooruit kan. Zijn de auteurs soms in verwarring? Ik waag te betwijfelen of het in Trouw beschreven voorbeeld op harde feiten berust en welke die feiten dan wel zijn. Laat de patiënte zich bekend maken!
Metro 2010 (Zorgboek Borstkanker via Zilveren Kruis Achmea)
Evolutie of revolutie
Maar het gaat veel verder dan dat. Het is nog niet zo lang geleden dat zorgverzekeraars patiënten aanmoedigden om vooral eisen te stellen (empowerment) en zonodig een second opinion te verlangen. Dat laatste was een item in de onderlinge concurrentie tussen verzekeraars. En als de dokter het niet wil? Ik heb wel eens horen verluiden “een klacht tegen een dokter kost maar een postzegel’. Een volgende fase (en dat is nog niet zo lang geleden) heette het dat zorg “een co-productie is” van dokter en patiënt/cliënt. Dat betekent dat laatstgenoemde een tamelijk belangrijke rol is toegedacht. Zeker, de arts kan en moet zich kunnen beroepen op landelijke en regionale afspraken en richtlijnen. Maar ook is Geneeskunde (moeten we eigenlijk zeggen Geneeskunst?) een kwestie van maatwerk. Dus mag ook van richtlijnen (beargumenteerd) worden afgeweken. Zijn we er daarmee? Inmiddels spreken we over een heuse economische crisis en dringen financieel-economische aspecten ook de spreekkamer binnen. Het zal de zorg veranderen en zeker soms ten goede. In het aangehaalde (fictieve?) voorbeeld gaat het niet om doorbehandelen, maar een vorm van follow-up waar vast wel iets over te zeggen valt. Maar dat heeft weinig met ‘te lieve dokters’ uitstaande. Ieder die de zorg aan het hart gaat heeft hier een eigen verantwoordelijkheid.
Is het een bewuste keuze? Symbolisch is het zeker! De ruim 30 bezoekers aan de workshop beginnen de bijeenkomst op 25 april 2013 met het samenstellen van een maaltijd. Locatie de 5e etage van het T gebouw van de Hogeschool Windesheim te Zwolle. De keuze bestaat uit diverse pasta’s, sauzen, olijven, kaas en frisdranken. De combinatie en de hoeveelheid van elk gerecht is aan een ieder afzonderlijk. Zo is het precies met innovaties als ehealth. Hoe stel je een plan van aanpak op. Inleider Lector Marieke Hettinga legt uit dat het absolute noodzaak is om vooraf na te gaan wie je stakeholders zijn. Dat kan per situatie verschillen. In het project Somehealth dat sinds 1 januari 2012 draait wordt daaraan veel aandacht geschonken.
Lector Marike Hettinga
Bolletjes open maken
Projectteam medewerker Ruud Janssen laat zien dat die stakeholder ook lang niet altijd een entiteit is. Verwijzend naar de stroomschema’s (routekaarten) noemt hij dat het “openmaken van bolletjes”, het kijken wat die stakeholder vertegenwoordigt. De zorgverzekeraar kan bijvoorbeeld optreden als zorgcontracteerder, maar dat is dan toch weer een andere rol dan wanneer het gaat om het beoordelen van een innovatie! Dat alles wordt fraai weergegeven in het YouTube filmpje van een presentatie door Hans Hopmans (Achmea) die wordt vertoond. Woorden als ” Pijnpunten, klantperspectief, substitutie’ komen voorbij.
Projectteam: Ruud Janssen
Aan de slag
Tijdens de inleiding hebben de aanwezigen de gelegenheid om zich kort te introduceren. Naast medewerkers van de Hogeschool Windesheim, zijn er ook toezichthouders uit de zorg (NZA, CVZ) , zorgverzekeraars en (cruciaal) deelnemers aan het project Somehealth. Na de pauze worden combinaties gevormd die zich buigen over een concrete casus van een van de deelnemers aan SomeHealth. Het is nu even ‘Samen Op Weg’ wat mijns inziens ook mooi past bij de signatuur van de Hogeschool Windesheim. Uw auteur mocht meedenken over de kansen voor een device dat ernstig verstoorde slaappatronen zou herstellen. Deze aanpak smaakt naar meer! Somehealth zit op de juiste route!
18 april 2013 om 10:28 uur door Jan Taco te Gussinklo
IWOPS2
Amsterdam Workshops
April 15-17th 2013
..so do infectious diseases
“Our goal is to advance self-reported, participatory surveillance for infuenza and other diseases”. How to do that and to join forces is the purpose of this series of workshops. IWOPS= International Workshop on Participatory Surveillance.
Infographics (by Diana Arsenian)
Quick Respons
How to get early signals of an outbreak? Not only in humans, but these days also in animals (The One Health movement). The use of a list of symptoms (questionnaire) and self-reporting by civilians (crowd sourcing) is helpful. The context can be different, but by sharing data and by visualisation a quick respons / intervention by authorities can be made.
Mark Smolinski (internist), Director Global Health Threats
Letter of Intent(LOI)
In The Netherlands, Carl Koppeschaar and Ronald Smallenburg were far ahead with their tool “de Grote Griepmeting“. On the first day of IWOPS2 a Letter of Intent was signed by the members of the new consortium.
Cooperation regarding topics like data exchange, application of agreed survey instruments, ecxchange of ideas on recruitment of volunteers, ICT cooperation, Jointly Scientific articles, Innovation, Mutual promotion of projects, global promotion of cooperation in the field of online monitoring of contagious disease and financial arrangements (where necessary).
